(NĐ&ĐS) - Trong những năm qua, thực trạng an toàn thực phẩm (ATTP) là vấn đề được xã hội rất quan tâm. Công tác bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) gặp rất nhiều khó khăn và thách thức.

 

Ngày 5/4, Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế kết hợp với Trung tâm nghiên cứu Truyền thông Phát triển (RED) tổ chức Hội thảo “Hợp tác truyền thông An toàn thực phẩm”

_MG_4914
Hội thảo là hoạt động thuộc Dự án “Hợp tác truyền thông góp phần cải thiện chính sách kinh tế” do Bộ các vấn đề toàn cầu của chính phủ Canada (GAC) hỗ trợ. Ảnh: Hoàng Sơn

Tại hội thảo, có sự tham gia của các cơ quan quản lý: Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT, các cơ quan hành chính Nhà nước, báo chí, các chuyên gia truyền thông, các doanh nghiệp và tổ chức xã hội nhằm đưa ra các ý kiến đa chiều.

_MG_4846
Bà Nguyễn Thị Yến – Phó trưởng phòng Truyền thông - Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế. Ảnh: Hoàng Sơn

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Yến – Phó trưởng phòng Truyền thông - Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế cho biết, việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức, chính sách, pháp luật về ATTP đã được tăng cường trong thời gian qua với nhiều hình thức đa dạng.

Mặc dù vậy, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cũng thừa nhận: “Công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục về ATTP chưa thường xuyên, kết quả còn hạn chế. Vẫn còn tình trạng nội dung thông tin không chính xác hoặc chưa được kiểm chứng, thiếu căn cứ khoa học, gây ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh và niềm tin của nhân dân đối với công tác quản lý ATTP”.

Trong buổi làm việc, ông Trần Ngọc Thanh – Phó Chủ tịch Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam cũng đồng tình với nhận định việc truyền thông về ATTP ở nước ta hiện nay còn nhiều hạn chế. Ông Thanh nhận xét, "hiệu quả công tác truyền thông về ATTP chưa cao, chưa kết nối được thực phẩm sạch các địa chỉ xanh với người tiêu dùng, chưa công khai được cơ sở vi phạm ATVSTP trên phương tiện thông tin đại chúng.

Cùng với đó, truyền thông, tư vấn trực tiếp của cán bộ có chuyên môn về y tế, nông nghiệp hầu như chưa được quan tâm, kiến thức và hiểu biết về ATTP của người dân còn rất hạn chế”.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Trả lời cho câu hỏi này, nhà báo Tuấn Anh (VTV24) có chia sẻ: Nguyên nhân căn bản khiến công tác xử lý tình trạng vi phạm ATTP chưa hiệu quả là bởi trách nhiệm thuộc về ai vẫn chưa rõ ràng. Lâu nay, gần như việc xử lý vi phạm ATTP chỉ có cơ sở vi phạm bị xử phạt là chính, còn các cơ quan chức năng, cơ quan quản lý liên quan trên địa bàn gần như rất ít khi bị xử lý hoặc nhắc tới. Dù quy định trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan quản lý đã rất rõ trong Luật An toàn thực phẩm hiện nay.

Một trong những cản trở khiến cho câu hỏi trách nhiệm thuộc về ai trở nên khó trả lời mỗi khi có một vụ việc vi phạm về ATTP, theo Phó Thủ Tướng Vũ Đức Đam xuất phát từ chính hạn chế trong nhận thức về Luật ATTP. Cho tới hiện tại, nhiều người vẫn hiểu theo tinh thần của pháp luật cũ trước năm 2010, khi vẫn nói ruộng chuồng của Bộ NN, chợ của Bộ Công thương, bàn ăn của Bộ Y tế. Nghĩa là một sản phẩm thực phẩm vi phạm thì cơ quan nào cũng phải chịu trách nhiệm - từ khi ở nơi trồng trọt, chăn nuôi cho đến lúc lên bàn ăn. Điều này dẫn tới tình trạng 'cha chung không ai khóc', nghĩa là không ai chịu nhận trách nhiệm về mình khi xảy ra vi phạm.

Còn từ năm 2010 đến nay, hiểu theo tinh thần pháp luật mới thì việc quản lý được thực hiện theo ngành dọc. Nghĩa là đối với từng sản phẩm gần như chỉ có một ngành chịu trách nhiệm quản lý từ khâu sản xuất kinh doanh đến bao bì đóng gói sản phẩm đó.

Chẳng hạn như đối với phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, nước uống đóng chai, nước khoáng thiên nhiên, thực phẩm chức năng thuộc trách nhiệm quản lý của ngành y tế. Còn đối với các loại rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, sản phẩm chế biến bột và tinh bột… thì lại thuộc ngành công thương.

Ở Việt Nam, tình hình ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm diễn ra khá nghiêm trọng ở một số địa phương. Trung bình mỗi năm có khoảng gần 170 vụ với hơn 5.000 người mắc và hơn 27 người chết do ngộ độc thực phẩm.

Giai đoạn 2011 – 2016 đã ghi nhận 7 bệnh truyền qua thực phẩm, làm hơn 4 triệu người mắc bệnh khiến 123 người chết. Bệnh ung thư mỗi năm khiến 70.000 người chết và hơn 200.000 ca phát hiện mới. Trong đó, có một phần nguyên nhân từ sử dụng thực phẩm không an toàn.

Như vậy, có thể thấy, thực trạng thực phẩm bẩn hiện nay đã tới mức báo động đỏ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển ngành Nông nghiệp mà còn đe dọa sức khỏe và cả tính mạng của cộng đồng.    

Chủ đề Tháng hành động vì ATTP năm 2018 là “Tăng cường trách nhiệm người sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn” đã cho thấy vai trò, tầm quan trọng và sự cần thiết tham gia của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh đối với vấn đề ATTP.

Theo đó, mục tiêu của kế hoạch nhằm tăng cường công tác giáo dục, truyền thông, thông tin chính xác, kịp thời, toàn diện, có trách nhiệm, trung thực các vấn đề liên quan đến ATTP. Đề cao vai trò trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật về ATTP. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, đảm bảo ATTP tại các cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm. Tăng cường vai trò giám sát của các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và người tiêu dùng đối với việc thực thi pháp luật về ATTP của các cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Thùy Linh