(NĐ&ĐS) - Trẻ bị tự kỷ thường bị giảm hứng thú đối với môi trường bên ngoài so với trẻ bình thường, thế giới quan của một trẻ tự kỷ trở nên rất khác biệt so với những trẻ khác. Vì vậy, các bậc cha mẹ cần quan tâm đến trẻ ngay từ khi còn nhỏ để phát hiện kịp thời những dấu hiệu nếu trẻ bị tự kỷ.

Dấu hiệu của tự kỷ thường sẽ xuất hiện trước khi trẻ được 3 tuổi và có diễn biến kéo dài. Trẻ tự kỷ có thể có nhiều triệu chứng khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu trẻ bị tự kỷ vô cùng quan trọng trong việc điều trị và giúp đỡ trẻ khỏi bệnh. Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ sẽ tự mình cách ly khỏi mọi người, tự cô lập bản thân và gây nhiều tác hại cho trẻ.

0102abcdelbebe-15421782024641141559371

Gặp khó khăn trong giao tiếp

Trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp là dấu hiệu đầu tiên và dễ nhận thấy nhất để nhận biết trẻ tự kỷ. Thông thường, trẻ từ 13 tháng tuổi đã bắt đầu bập bẹ tập nói. Nhưng đối với trẻ tự kỷ, các em thường có biểu hiện chậm nói. Có trẻ 24 tháng, thậm chí là 3 - 5 tuổi vẫn chưa biết nói.

Biểu hiện cụ thể:

- Đối với trẻ em dưới 1 tuổi bị tự kỷ, khi gọi tên trẻ, có thể trẻ không quay lại.

- Trẻ em 12 tháng tuổi không tập nói bập bẹ, chưa biết chỉ ngón tay và không có những cử chỉ điệu bộ phù hợp trong giao tiếp.

- Trẻ em 18 tháng tuổi chưa thể nói từ đơn. Nếu trẻ chậm nói thì có thể dùng cử chỉ, điệu bộ hoặc diễn tả qua nét mặt thay cho việc trò chuyện.

- Trẻ em 24 tháng tuổi có thể không giao tiếp qua mắt, không nói được câu 2 từ hoặc chưa nói rõ.

- Ở bất kỳ lứa tuổi nào, trẻ em bị mất kỹ năng ngôn ngữ hoặc kỹ năng giao tiếp xã hội.

Trẻ ít tương tác xã hội

Trẻ có nguy cơ tự kỷ có dấu hiệu kém trong các vấn đề xã hội như: Không thể kết bạn, chỉ thích chơi một mình và chơi theo cách chơi đơn điệu; Thường để ý tới đồ vật nhiều hơn là để ý tới những người xung quanh; Không để ý đến thái độ của người khác, chỉ muốn làm theo ý thích của bản thân; Trẻ tự kỷ sẽ tránh nhìn vào mắt người khác, bao gồm cả bố mẹ; Không có những cử chỉ, ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm khuôn mặt khi giao tiếp với người khác.

Với những trẻ có thần kinh nhạy cảm, sẽ có một số biểu hiện như: sợ khi nghe âm thanh lớn, sợ ánh sáng, sợ cắt tóc, sợ gội đầu… Ngoài ra, với những trẻ có thần kinh kém nhạy cảm, sẽ có những biểu hiện như: hay sờ đồ vật, thích được ôm chặt, ném, đu đưa, quay tròn hoặc tạo ra tiếng động...

Dấu hiệu thông qua hành vi bất thường

Trẻ có những hành vi rập khuôn, lặp đi lặp lại như: Lắc lư người liên tục, đập đầu, ôm khư khư một món đồ chơi… Thậm chí trẻ có thể ăn những đồ vật bất thường như quần áo, nệm hay rèm cửa, thích búng ngón tay trước mắt, thích chui vào gầm giường, gầm tủ… 

Trẻ bị tự kỷ sẽ trở lại hòa nhập với xã hội và phát triển bình thường nếu được phát hiện và can thiệp sớm. Khi phát hiện trẻ có các dấu hiệu như trên, cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp các chuyên gia nhằm sớm tìm ra nguyên nhân và cách giải quyết, tránh để chứng tự kỷ phát triển nặng hơn ở trẻ. Hiện nay, chưa có phương pháp đặc hiệu để chẩn đoán chứng tự kỷ. Vì vậy, sự quan tâm chú ý của gia đình dành cho trẻ là vô cùng quan trọng.

QT (t/h)