(NĐ&ĐS) - Huyết áp tăng cao bất ngờ rất nguy hiểm nếu không được chữa trị kịp thời. Đặc biệt, bệnh có thể gây biến chứng tức thời như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim cấp có thể dẫn đến đột quỵ. Vậy, khi bị tăng huyết áp đột ngột, người bệnh cần làm gì và có cách xử trí như thế nào để tránh những điều đáng tiếc xảy ra?

Bệnh tăng huyết áp dễ gây ra các biến chứng tim mạch nguy hiểm như: nhồi máu cơ tim, thiểu năng động mạch vành, suy tim; tai biến mạch máu não; biến chứng về thận; biến chứng về mắt, có thể dẫn đến mù lòa, tử vong. 

Nguyên nhân của tăng huyết áp nguyên phát hay gặp là: Tự ý bỏ thuốc huyết áp, bị stress hoặc sau khi hoạt động gắng sức, khi thay đổi thời tiết, bị nhiễm lạnh, bỏ thuốc hạ huyết áp, đột quỵ chảy máu não…

Một số nguyên nhân của tăng huyết áp thứ phát hay gặp như: Bệnh của thận (viêm cầu thận, hẹp động mạch thận…) ở phụ nữ có thai (sản giật), do nội tiết (u tủy thượng thận, hội chứng cushing, u tiết renin…). Bệnh lý thần kinh trung ương (nhồi máu não; xuất huyết não…), do thuốc (Cocain, amphetamin, cyclosporin…).

cach-giam-bien-chung-khi-bi-tang-huyet-ap-1
Huyết áp tăng cao bất ngờ có thể dẫn đến đột quỵ và gây nguy hiểm đến tính mạng con người nếu không biết cách sơ cứu kịp thời, đúng cách.

Một nghiên cứu ở nước ta cho thấy: khoảng 70% người bệnh không biết mình bị THA; còn trong số những bệnh nhân biết bị tăng huyết áp cũng chỉ có 11,5% người được điều trị; chỉ khoảng 19% bệnh nhân được khống chế huyết áp đạt yêu cầu.

Trời lạnh làm tăng huyết áp

Khi trời lạnh thì các mạch máu co lại làm tăng huyết áp (THA). Thời điểm bệnh nhân ngủ dậy, ra khỏi chăn ấm là lúc dễ bị nhiễm lạnh, sau đó đi vệ sinh lại thêm một lần mất nhiệt, cơ thể lạnh hơn nữa khiến cho mạch máu co lại, huyết áp tăng đột ngột. Tình huống này dễ gây ra các biến cố như vỡ mạch máu não, co mạch gây nên cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và tử vong.

Do đó trong những ngày trời lạnh, bệnh nhân THA khi ngủ dậy cần làm như sau: thức giấc, nằm yên trên giường, thở đều và sâu bắng cách thở bụng trong khoảng 5 phút. Cách thở: hít vào từ từ đếm 1,2,3,4,5 đồng thời phình bụng lên. Sau đó thở ra từ từ cũng đếm từ 1,2,3,4,5. Làm như vậy để giảm huyết áp. Nếu vào ngày trời rét thì đội thêm mũ lên đầu, quàng khăn vào cổ để giữ ấm cho cơ thể. Sau đó xoa mặt cho nóng lên. Ngồi dậy thở đều khoảng 30 giây rồi mới đứng lên và đi khỏi giường.

cach-giam-bien-chung-khi-bi-tang-huyet-ap-2
Khi bị tăng huyết áp đột ngột cần phải xử trí kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm.

Cấp cứu nhanh khi bị tăng huyết áp đột ngột

Khi bị tăng huyết áp đột ngột cần phải xử trí kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm. Trong thời gian chờ bác sĩ đến khám hoặc đưa đi viện cần thực hiện ngay các bước sau:

- Cho người bệnh nằm nghỉ ngơi tại chỗ, hít thở sâu, thả lỏng cơ thể.

- Nếu có máy đo huyết áp cá nhân, đo ngay cho người bệnh. Chỉ số huyết áp cao trên 180mmHg nếu có viên hạ huyết áp nhanh dạng nhỏ giọt dưới lưỡi thì nhỏ luôn, nếu không có thì sử dụng thuốc viên hạ huyết áp.

Trường hợp chỉ số huyết áp từ 200mmHg trở lên, nếu trong nhà có thuốc lợi tiểu thì cho uống kèm luôn.

Trường hợp không có thuốc tây thì cho người bệnh uống nước rau cần tây, nước râu ngô, nước rau họ cải, các loại nước có tác dụng lợi tiểu hoặc có thể bấm huyệt để giảm huyết áp nhanh:

Cách 1: Xoa bóp ở "rãnh sau tai" nằm ở mặt sau của tai, từ trên đỉnh của rãnh xiên xuống có một hõm sâu ở phía dưới.

Cách xử lý khi huyết áp tăng đột ngột: Ai cũng cần biết để phòng tránh - 2

Dùng ngón cái và ngón trỏ, cầm hai vành tai và vuốt từ trên xuống dưới tại vị trí rãnh huyết áp.

Thời gian mát xa khoảng 5-6 phút và số lần xoa bóp rãnh sau tai tương ứng khoảng 90 lần/phút cho đến khi tai đỏ và nóng lên.

Tiếp tục mát xa xoa bóp thêm ở vùng xoắn uốn cong sau vành tay thêm 5-6 phút nữa, tương ứng với 90 lần vuốt/phút.

Lưu ý: Không nên mát xa vào vị trí cuống tai vì sẽ làm tăng huyết áp.

Cách 2: Bấm các huyệt ở hai bên thái dương, sử dụng các thao tác lặp đi lặp lại. Đồng thời làm nóng bàn chân để có được kết quả tốt nhất.

Bảo An (t/h)