(NĐ&ĐS) - Đại đa số các trường hợp cắt cụt chi dưới do đái tháo đường đều bắt nguồn từ vết loét bàn chân. Chính vì vậy, chúng ta cần có những hiểu biết về chăm sóc, dự phòng biến chứng bàn chân ở bệnh nhân đái tháo đường.

Bệnh nhân đái tháo đường nếu không biết cách chăm sóc bàn chân, có thể gây ra loét và cắt cụt chi. Việc kiểm soát đường huyết kém có thể dẫn đến bệnh lý thần kinh ở 25% bệnh nhân đái tháo đường trong khi bệnh mạch máu ngoại vi có ở khoảng 15% bệnh nhân. Chấn thương nhỏ ở bệnh nhân có bệnh lý thần kinh hoặc bệnh mạch máu ngoại vi có thể tạo nên một ổ loét.

Tỉ lệ cắt cụt của người đái tháo đường bị biến chứng bàn chân của Việt Nam cũng rất cao, xấp xỉ 40% trên tổng số người có bệnh lý bàn chân đái tháo đường.

Để hạn chế xuất hiện biến chứng bàn chân và các hậu quả nghiêm trọng của nó thì việc chăm sóc bàn chân ở bệnh nhân đái tháo đường là vô cùng quan trọng.

Các bác sĩ của Bệnh viện Nội tiết Trung ương đã hướng dẫn chăm sóc bàn chân đúng cách ở bệnh nhân đái tháo đường:

ChamSocBanChanDTD.011-640x350
Ảnh minh họa

Kiểm tra bàn chân hàng ngày: Buổi tối trước khi đi ngủ, người bệnh đái tháo đường nên kiểm tra bàn chân. Chọn một nơi có đủ điều kiện ánh sáng để quan sát bàn chân và các kẽ chân xem có vết xước, vết phồng rộp, vết thâm, cục chai chân hay chỗ nào đau không? Nếu bệnh nhân không tự cúi xuống kiểm tra được thì có thể dùng gương để quan sát hoặc nhờ người thân kiểm tra giúp.

Rửa chân hàng ngày: Rửa kỹ bàn chân và kẽ ngón chân (dùng bọt biển hoặc khăn mềm rửa thật nhẹ nhàng). Rử̉a bằng nước ấm và xà bông trung tính. Không ngâm chân quá 5 phút. Sau khi rửa lau thật khô da và các kẽ ngón chân. Nếu da chân bị khô, sử dụng kem làm ẩm da (lưu ý bệnh nhân không được bôi kem vào kẽ ngón chân).

Phòng tránh các vết bỏng: Kiểm tra nhiệt độ nước trước khi tắm rửa bằng cách dùng nhiệt kế hoặc mu bàn tay, khuỷu tay. Nhiệt độ nước không nóng quá cũng không lạnh quá. Khoảng 37ºC là tốt nhất. Không sưởi ấm chân bằng các phương pháp như sưởi bằng lò than, sưởi bằng viên gạch nung nóng; không dùng nước nóng để xông hơi bàn chân hoặc ngâm chân; không đốt lá ngải hơ chân; tắt chăn điện…vì dễ gây bỏng.Thoa kem chống nắng lên chỗ da để trần khi đi ra nắng.

Khi chân có vết chai: Không được tự ý cắt vết chai mà phải đến gặp bác sỹ

Chăm sóc móng chân: Không để móng chân mọc quá dài.

Nếu thị lực kém nên nhờ người thân trong gia đình cắt móng chân; Cắt móng chân ngay sau khi tắm, khi đó móng sẽ mềm và dễ cắt; Cắt móng chân theo đường ngang. Tránh cắt móng sâu vào phía trong.

Không được dùng những vật sắc nhọn đào sâu dưới móng chân hoặc da quanh móng; Phải giũa những móng chân dày.

Mang giầy tất, phù hợp với chân:

Tất: Hướng dẫn người bệnh nên chọn tất bằng len hoặc cotton, tất có độn bông, mũi tất không chật, đường may nổi không thô, ráp. Tất cao đến đầu gối không được khuyên dùng.

Giầy: Chọn giầy rộng và sâu ở phần mũi, có đế cao su dày, gót không cao, đệm gót chắc chắn, buộc dây hoặc băng dán, lót trong nhẵn; Nên mua giầy vào buổi chiều; Khi thử giầy, người bệnh phải đo cả hai chân, đứng để thử giaầy; Không bao giờ đi giầy mới cả ngày; Không bao giờ được đi chân trần.

Nếu chân bị nhiễm trùng, sát trùng vết thương và đến bệnh viện khám ngay.

Giữ cho mạch máu lưu thông: Đặt chân lên ghế theo tư thế nằm ngang khi ngồi xuống; không bắt chéo chân trong thời gian dài; Không đi những đôi tất chật hoặc thắt nút quanh cổ chân; Cử động ngón chân trong 5’ từ 2-3 lần trong ngày. Tập vận động bàn chân hàng ngày để tăng lưu thông mạch máu ở bàn chân như: đi bộ, đạp xe,…

Có lối sống lành mạnh: Người bệnh đái tháo đường cần tuân thủ tốt chế độ ăn, tập luyện hợp lý, thực hiện thuốc và tái khám theo đúng chỉ định của bác sĩ, biết cách theo dõi đường huyết, không hút thốc lá, uống rượu bia… để quản lý tốt bệnh đái tháo đường, qua đó phòng ngừa các biến chứng có thể xảy ra.

Nên đến gặp bác sỹ khi: Có vết loét mà không bắt đầu lành trong vòng 2 tuần; Có móng chân quặp rất dày hoặc có xu hướng tách đôi khi cắt; Có các cục chai chân, các vết xước hoặc các vấn đề khác mà không giải quyết được.

Hiền Hương