(NĐ&ĐS) - Mặc dù được đầu tư với số tiền rất lớn nhưng dự án xe buýt nhanh BRT chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, chưa đạt mục tiêu đề ra.

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa có kết luận thanh tra (KLTT) liên quan đến một số dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách trên địa bàn TP Hà Nội.

Kết quả thanh tra dự án buýt nhanh BRT Hà Nội, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều vi phạm, khuyết điểm trong công tác khảo sát, đấu thầu, thi công… gây lãng phí hàng chục tỷ đồng tiền ngân sách.

Theo đó, qua thanh tra trực tiếp tại năm dự án, TTCP đã phát hiện có nhiều thiếu sót, trong đó điển hình là Hợp phần 1 - Xe buýt nhanh BRT thuộc dự án phát triển giao thông đô thị Hà Nội, do Sở GTVT làm chủ đầu tư với tổng số tiền sai phạm là hơn 43 tỉ đồng.

xe-buyt-brt
Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã có kết luận về dự án xe buýt nhanh BRT Hà Nội và chỉ ra có nhiều sai phạm cần làm rõ

Lãng phí ngân sách tại nhiều gói thầu

Theo kết luận, trong dự toán 7 gói thầu xây lắp của hợp phần dự án BRT, có khoản chi phí huy động, giải thể công trường đã nằm trong chi phí trực tiếp, chi phí chung. Tuy nhiên, chủ đầu tư vẫn lập thêm để mời thầu, ký hợp đồng, nghiệm thu thanh toán cho các nhà thầu, gây thất thoát ngân sách nhà nước hơn 300 triệu đồng.

Đối với dịch vụ kiểm tra xe và vận hành, đào tạo và chuyển giao công nghệ, Sở GTVT đã thanh toán cho nhà thầu một số khoản mục chi phí vượt hợp đồng hơn 200 triệu đồng, gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Tại hạng mục cừ, giằng chống tầng hầm của gói thầu CP4d, chủ đầu tư chấp thuận để lại 83 cây cừ larsen với số tiền hơn 1,7 tỷ đồng. Ngoài ra, gói thầu bị chậm tiến độ 417 ngày.

Đáng chú ý, tại gói thầu CP4a xây dựng đường trạm xe buýt từ bộ Y tế đến Khuất Duy Tiến, gói thầu CP4b xây dựng đường trạm xe buýt từ Khuất Duy Tiến - bến xe Yên Nghĩa, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn khi lập bước thiết kế đường đã thay thế mặt đường bê tông nhựa bằng mặt đường bê tông xi măng, trong khi đó các tuyến đều có kết quả đo cường độ mặt đường tốt. Điều này đã gây lãng phí ngân sách hơn 15 tỉ đồng.

Đầu tư rất lớn nhưng không hiệu quả lại gây ùn tắc giờ cao điểm

TTCP đánh giá việc đầu tư dự án chưa đồng bộ, chưa tạo ra các lợi ích nhằm khuyến khích người dân chuyển từ phương tiện cá nhân sang sử dụng phương tiện vận tải công cộng, như các nhà chờ, cầu vượt cho người đi bộ chưa thuận tiện cho người sử dụng, một số nhà chờ chưa có cầu vượt đi bộ để tiếp cận, cầu vượt đi bộ chưa hỗ trợ cho người khuyết tật.

Xe buýt BRT được bố trí làn đường riêng chiếm 1/3 mặt cắt ngang của các trục đường hiện có nhưng tốc độ chưa đạt yêu cầu, trong khi hiện trạng lưu lượng giao thông trên tuyến rất lớn, nên thường xuyên gây ùn tắc trong giờ cao điểm.

xe-buyt-brt1
Xe buýt BRT được bố trí làn đường riêng chiếm 1/3 mặt cắt ngang của các trục đường hiện có nhưng tốc độ chưa đạt yêu cầu. Ảnh: Soha

Theo kết luận thanh tra, dù được đầu tư với số tiền rất lớn nhưng dự án chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, chưa đạt mục tiêu đề ra và có nhiều vấn đề trong suốt quá trình khảo sát, đầu tư xây dựng dự án. Dự án chậm tiến độ 6 năm so với thời gian phê duyệt.

“Mặc dù được đầu tư với số tiền rất lớn nhưng dự án chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, chưa đạt mục tiêu đề ra để hạn chế phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông và từng bước nâng cao chất lượng môi trường TP” - KLTT nêu. 

Bên cạnh đó, kết quả thanh tra xác định, UBND TP Hà Nội tổ chức 3 đoàn đi nghiên cứu, khảo sát tại Brazil, Colombia, Ecuador, Indonesia nhưng 1 đoàn không có báo cáo kết quả và 2 đoàn có báo cáo nhưng không thể hiện nội dung liên quan đến khảo sát.

Các tổ được cử đi không có tài liệu để tham gia, đóng góp đối với việc lập dự án đầu tư, thiết kế, dự toán xe BRT, không đạt mục tiêu của việc khảo sát.

Mặt khác, TTCP cũng cho rằng, ngay từ khâu lập và phê duyệt kế hoạch đấu thầu (từ năm 2008 đến 2014) đã thiếu đồng bộ, quy mô gói thầu chưa hợp lý, phải bổ sung điều chỉnh nhiều lần, dẫn đến việc tổ chức đấu thầu bị chậm không đúng theo kế hoạch được phê duyệt, vi phạm Luật Đấu thầu.

Trong dự toán 7 gói thầu xây lắp có khoản chi phí huy động, giải thể công trường đã nằm trong chi phí trực tiếp, chi phí chung nhưng chủ đầu tư vẫn lập thêm để mời thầu, ký hợp đồng, nghiệm thu thanh toán cho các nhà thầu, gây thất thoát ngân sách nhà nước số tiền 332,380 triệu đồng.

tuyen-xe-buyt-nhanh-brt
TTCP đánh giá việc đầu tư dự án chưa đồng bộ, trong khi hiện trạng lưu lượng giao thông trên tuyến rất lớn, nên thường xuyên gây ùn tắc trong giờ cao điểm

TTCP khẳng định trách nhiệm đối với những sai phạm trên thuộc về UBND TP Hà Nội , Sở GTVT, ban quản lý dự án và tư vấn thiết kế.

Do đó, cơ quan này kiến nghị Thủ tướng giao chủ tịch UBND TP chỉ đạo rút kinh nghiệm và có biện pháp khắc phục những tồn tại trên; tăng cường công tác khuyến khích người dân tham gia sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng cùng các biện pháp khác để nâng cao hiệu quả BRT.

Đồng thời, chỉ đạo chủ đầu tư thực hiện đối với gói thầu trạm trung chuyển Bến xe Kim Mã điều chỉnh giảm khối lượng tính thừa 316 m2 tương ứng trị giá hơn 800 triệu đồng việc gia công, lắp dựng vách hợp kim nhôm kính an toàn.

Rà soát hồ sơ nghiệm thu khối lượng hơn 158 tấn thép nhà thầu chưa chứng minh đủ hồ sơ, hóa đơn đưa vào thi công với giá trị hơn 1 tỉ đồng.

Theo Thanh tra Chính phủ, Hợp phần xe buýt nhanh BRT thuộc Dự án phát triển giao thông đô thị do Sở GTVT Hà Nội làm chủ đầu tư. Tổng chiều dài tuyến BRT là 14,7 km với tổng mức đầu tư 53,6 triệu USD.

Năm 2007, UBND TP Hà Nội có quyết định phê duyệt dự án nhưng đến năm 2013 Hợp phần BRT mới khởi công, chậm 6 năm so với thời gian phê duyệt và sau 9 năm (hoàn thành 31/12/2016) mới hoạt động. Giá trị nghiệm thu, thanh toán cho toàn bộ Hợp phần là hơn 706 tỷ đồng; tổng giá trị đã thanh toán là 657,5 tỷ đồng.

Tuyết Nga