Bộ Công Thương vừa phát đi một thông điệp mạnh mẽ về việc “phát quang rừng” thủ tục hành chính được coi là bất hợp lý, gây phiền hà cho doanh nghiệp.

Động thái này được ví như “một phát đại bác” buộc các bộ, ngành khác phải tham gia “cuộc đua kỳ thú” loại bỏ những thủ tục hành chính theo cung cách “hành là chính”, loại bỏ lợi ích cục bộ để hướng tới một môi trường sản xuất, kinh doanh thực sự thông thoáng. Nếu điều đó xảy ra, đây sẽ là một đòn bẩy cực kỳ to lớn thúc đẩy kinh tế-xã hội Việt Nam phát triển mạnh mẽ…

Bộ Công thương sẽ tiếp tục rà soát để bãi bỏ các thủ tục hành chính rườm rà, gây phiền hà cho doanh nghệp.

Kết quả bước đầu của Bộ Công Thương

Năm 2017, Bộ Công Thương đã ban hành phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính với mục tiêu chưa từng có là đơn giản hóa 123 thủ tục hành chính trên tổng số 453 thủ tục hành chính của ngành, tại 17 lĩnh vực, 40 văn bản quy phạm pháp luật, gồm: 9 nghị định, 1 quyết định của Thủ tướng, 2 thông tư liên tịch và 28 thông tư. Đến nay, Bộ Công Thương đã đơn giản hóa được 56 thủ tục, chiếm 12,4% tổng số thủ tục hành chính của Bộ Công Thương.

Cùng với đó, Bộ Công Thương đã tiến hành hiện đại hóa các thủ tục hành chính thông qua việc triển khai các nhóm dịch vụ công trực tuyến, trở thành đơn vị đầu tiên ban hành thông tư về dịch vụ công trực tuyến. 95% dịch vụ công trực tuyến của Bộ Công Thương không thu phí. Việc dùng chung cổng thông tin trực tuyến để xử lý toàn bộ dịch vụ công trực tuyến qua một tài khoản duy nhất đã giúp giảm tối đa số lượng chứng từ và dữ liệu khai báo. Qua đó giúp giảm thời gian, số lượng hồ sơ mà doanh nghiệp phải nộp. Bộ Công Thương đang đặt mục tiêu phản hồi sau 2 giờ khi người dân, doanh nghiệp gửi hồ sơ.

Theo kết quả thống kê, rà soát thủ tục hành chính, Bộ Công Thương đang thực hiện quản lý Nhà nước 28/243 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, kiểm soát 155 dịch vụ hành chính công với 1.212 điều kiện kinh doanh.

Trước đó mấy ngày, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã ký quyết định ban hành phương án cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Công Thương giai đoạn 2017-2018. Theo phương án này, Bộ Công Thương đề xuất cắt giảm 675 điều kiện kinh doanh, con số cắt giảm thủ tục hành chính kỷ lục của ngành công thương. Mục tiêu này cao hơn dự kiến ban đầu 63 điều kiện và chiếm tới 55,5% tổng số các điều kiện kinh doanh của Bộ Công Thương.

Bình luận về động thái này của Bộ Công Thương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) Nguyễn Đình Cung coi đây “là tấm gương để những bộ muốn cải cách noi theo và cũng là áp lực cho ai đó còn chần chừ”.

Còn Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) thì đánh giá rằng, quyết định của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh chính là biểu hiện cho thấy Bộ Công Thương đang chuyển dần từ trách nhiệm kiểm tra, công bố của cơ quan Nhà nước sang việc doanh nghiệp tự đi xét nghiệp, công bố và tự chịu trách nhiệm về kết quả công bố của mình cũng như kỳ vọng của các doanh nghiệp. Nói cách khác, Bộ Công Thương đang chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Ông Nguyễn Sinh Nhật Tân cũng nhấn mạnh, đây mới chỉ là kết quả bước đầu trong kế hoạch chung mà Bộ Công Thương đưa ra. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đưa ra lộ trình cắt giảm sâu và mạnh hơn nữa những điều kiện kinh doanh bất hợp lý, gây phiền hà cho doanh nghiệp.

Trước động thái chưa từng có của Bộ Công Thương, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ngỏ lời ngợi khen đối với cơ quan này. Điều này càng tạo thêm áp lực để các bộ, ngành khác phải nhanh chóng vào cuộc, mạnh tay cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý của mình.

Đòn bẩy sức mạnh nội sinh ngày càng lớn

Thực tế, quyết tâm tạo môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh thuận lợi, thông thoáng cho người dân, doanh nghiệp đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đặt ra từ lâu và quyết liệt thực hiện trong ít nhất 2 nhiệm kỳ vừa qua. Vì thế, rất nhiều thủ tục hành chính rườm rà, không cần thiết, gây trở ngại cho người dân, doanh nghiệp đã được bãi bỏ. Chính vì thế, chất lượng tăng trưởng của Việt Nam đang được cải thiện, chuyển dần từ tăng trưởng “nóng” sang tăng trưởng bền vững hơn.

Tuy nhiên, kết quả cắt giảm thủ tục hành chính phiền nhiễu thực sự chưa đạt được như kỳ vọng, khiến người dân, doanh nghiệp vẫn còn rất bức xúc. Chính vì thế, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cũng đã từng phải lên tiếng về việc “trên thì trải thảm đỏ, dưới thì rải đinh”. Tình trạng ấy ít nhiều khiến người dân, doanh nghiệp thấy chán chường, mệt mỏi, chưa tạo được sức bung mạnh mẽ nhất cho tiềm năng còn đang nằm im lìm trong xã hội, thể hiện qua khối lượng vàng, đô la Mỹ đang được người dân, doanh nghiệp nắm giữ quá lớn, không chỉ coi đó là một nơi “trú ngụ” tài sản an toàn, mà còn coi đó là một “kênh” đầu tư sinh lời chắc chắn nhất, bảo toàn vốn tốt nhất.

Trong khi đó, không ít bộ, ngành, địa phương vẫn “luyến tiếc” những thủ tục hành chính mà họ đã phải mất rất nhiều công sức “dựng lên” nhằm kiếm tìm lợi ích cho bộ, ngành hoặc xa hơn là cho một nhóm người nhất định. Xã hội vẫn thường gọi chung đó là những “nhóm lợi ích”. Hiểu một cách đơn giản là khi thủ tục hành chính càng nhiều, người dân, doanh nghiệp sẽ càng phải “làm thủ tục” nhiều. Từ đó, các bộ, ngành sẽ càng thu được nhiều khoản phí, chưa kể rất nhiều chi phí “đi đêm” được gọi là những khoản “bôi trơn” để không bị gây phiền hà. Những thủ tục phục vụ lợi ích nhóm ấy không chỉ kéo dài thời gian sản xuất, kinh doanh, làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh dẫn tới làm tăng giá cả hàng hóa, dịch vụ. Từ đó làm giảm năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ nội địa, mà còn làm lỡ mất nhiều cơ hội kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Đây chính là một trong những yếu tố chưa kích thích được người dân, doanh nghiệp bung hết nguồn lực dự trữ để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Chính vì thực tế bộ, ngành, địa phương đang cố sức đưa ra rất nhiều lý do để trì hoãn cải cách hoặc bảo vệ cho được càng nhiều thủ tục hành chính càng tốt như vậy, nên động thái của Bộ Công Thương mới được coi là “phát đại bác” tạo ra cơn chấn động mạnh mẽ trong cả nền hành chính lẫn trong xã hội, đến mức Thủ tướng Chính phủ cũng phải cất tiếng ngợi khen như vậy.

Việt Nam đang bước dần qua thời kỳ dùng đòn bẩy phát triển là đầu tư cơ sở hạ tầng từ các nguồn vốn vay ưu đãi hoặc viện trợ không hoàn lại. Khi Việt Nam bước chân vào đội ngũ những nước có thu nhập trung bình, các ưu đãi từ các định chế tài chính, các tổ chức quốc tế và các nước phát triển sẽ dần dần bị cắt giảm mạnh mẽ. Việt Nam sẽ không thể tiếp cận với những nguồn lực tài chính đầy ưu đãi để “rót tiền” vào lưu thông qua kênh đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, từ đó thúc đẩy kinh tế phát triển (gọi nôm na là “phát triển nóng”). Cùng với đó, nợ công, nợ Chính phủ cũng đang tiệm cận với mức tối đa mà pháp luật và Quốc hội cho phép. Vì thế, Chính phủ khó có khả năng tiếp tục vay thêm những gói vốn mới để đầu tư vào hạ tầng, qua đó kích thích kinh tế phát triển. Nguồn lợi thu được từ bán dầu khí, khoáng sản cũng ngày càng bị đe dọa do sự thiếu bền vững của thị trường, dẫn tới nguồn lực quốc gia rất bấp bênh. Dư địa duy nhất, bền vững nhất để phát triển chính là khu vực kinh tế tư nhân. Nói cách khác, nếu không có giải pháp hữu hiệu đánh thức những nguồn lực còn đang “ngủ yên” trong khu vực tư nhân, cũng có nghĩa rằng Việt Nam đang tự đánh mất những cơ hội, sức mạnh tự thân để phát triển.

Khi đã tìm được “điểm nghẽn” cho sự phát triển của kinh tế, xã hội và đã có những đơn vị như Bộ Công Thương tiên phong “đột phá khẩu”, hy vọng, trong tương lai gần, môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam thực sự thông thoáng, trong bộ máy Nhà nước sẽ không còn những kẻ chỉ chực chờ “bóp nặn” người dân, doanh nghiệp để kiếm bằng được những khoản “bôi trơn”. Có như vậy, Việt Nam mới mong trở thành một con “rồng” về kinh tế ở khu vực và trên thế giới.

Thúy Hằng / Baonhandao