(NĐ&ĐS) - Theo nhiều đại biểu, nghề Y là một nghề đặc biệt, nhân lực cần đảm bảo chuyên môn, được tuyển chọn đào tạo, sử dụng, đãi ngộ đặc biệt.

toan canhrr
Quang cảnh hội trường Quốc hội ngày 6/11.

Sáng ngày 6/11, sau khi nghe Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật.

Chủ sở hữu trường đại học rất quan trọng

Gọi mình là “một thầy giáo già quá tuổi hưu”, Bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Thiện Nhân đã góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học ngày 6/11.

Ông Nguyễn Thiện Nhân đồng tình với rất nhiều nội dung trong sửa đổi lần này, tuy nhiên, có một nội dung cần viết rõ hơn, bởi nội dung đó sẽ liên quan trong quá trình vận hành mà theo kinh nghiệm ông thấy rất rõ.

Thứ nhất, Điều 7 xác định cơ sở giáo dục đại học công lập do nhà nước đầu tư, đảm bảo điều kiện hoạt động. Theo ông Nhân, nên viết rõ cơ sở giáo dục đại học công lập do nhà nước là chủ sở hữu đầu tư, đảm bảo hiệu quả lao động.

Chữ "chủ sở hữu" rất quan trọng vì chủ sở hữu là người đề xuất và được chấp nhận lập đại học, là người đầu tư cho đại học phát triển nhưng phải là người có quyền quyết định nhân sự. Bởi chủ sở hữu mà không quyết định nhân sự thì nhân sự đó sẽ vận hành đại học theo hướng khác nên cần có khái niệm "chủ sở hữu". Với đại học tư thục cũng vậy.

ntn_fuap
Bí thư Thành ủy, đại biểu Đoàn Quốc hội TP HCM Nguyễn Thiện Nhân.

Theo Bí thư Thành ủy TP HCM, Chủ sở hữu là người có 4 quyền, bao gồm quyền thành lập, quyền đầu tư, quyền quyết định nhân sự và quyền xử lý, chế tài đơn vị này khi vi phạm pháp luật. Nếu không làm rõ điều này thì đại học như không có chủ, rất nguy hiểm, không thể có đại học vô chủ, đại học phải có chủ và người chủ phải làm đúng quyền của mình.

Bên cạnh đó, cũng liên quan đến người chủ đó, theo đại biểu Nguyễn Thiện Nhân chính là Hội đồng trường đại học công lập. Dự thảo nêu rất rõ hội đồng trường đại học công lập là tổ chức đại diện cho quyền chủ sở hữu nhà nước, rất chính xác, nhưng bây giờ chủ sở hữu nhà nước là ai, trong này chưa xác định.

Theo đại biểu từng là Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, phải xác định ai là cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước để quản lý, giám sát các trường. Từ đó, liên quan đến thành viên Hội đồng trường, liên quan đến đại diện cho chủ sở hữu, nên chủ sở hữu phải có một số quyền liên quan đến hội đồng trường.

"Hội đồng trường họp sẽ bầu ra Chủ tịch Hội đồng trường, các thành viên nhưng tất cả những người này về nguyên tắc phải đảm bảo yêu cầu của chủ sở hữu", ông Nhân nêu ví dụ đồng thời cho rằng, trong dự thảo lại viết quy trình hơi ngược. Sau khi Hội đồng trường trình xong rồi mới gửi cho bộ hoặc UBND để duyệt. Theo ông Nhân, phải làm ngược lại.

“Trường đề xuất một danh sách dài, mỗi vị trí có thể 2, 3 người nhưng mà người được phân công chủ sở hữu phải đồng ý nguyên tắc đã. Hội đồng trường phải bầu trong những người mà chủ sở hữu thấy đảm bảo quyền đại diện cho mình. Hội đồng trường tuy là người có thể ngoài nhà nước nhưng phải đại diện chủ sở hữu trong nhà nước. Quy trình và danh sách dự kiến Hội đồng trường phải được chủ sở hữu duyệt trước. Còn sau đó hội đồng trường sẽ bầu, bầu xong chủ sở hữu ra quyết định công nhận thủ tục. Chúng tôi đề nghị xác định những thẩm quyền của chủ sở hữu”, đại biểu Đoàn Quốc hội TPHCM góp ý.

Ngoài ra, ông Nguyễn Thiện Nhân cũng cho rằng, quy định về Chủ tịch Hội đồng trường trong dự thảo cũng hơi ngược. “Chủ tịch Hội đồng trường có thể dự kiến 2, 3 người nhưng 2, 3 người này phải được chủ sở hữu đồng ý. Hội đồng trường bầu trong số đó thôi chứ không phải Hội đồng trường bầu xong đưa chủ sở hữu công nhận, chủ sở hữu bảo: tôi thấy người này không xứng đáng.

"Vừa rồi trường hợp này cũng xảy ra rất đáng tiếc, như trường hợp 1 giáo sư người Việt sống ở nước ngoài, ông ấy làm hiệu phó xong trường bầu hiệu trưởng. Bầu xong sang cơ quan quản lý bị bác bỏ. Đấy chính là quy trình ngược. Lẽ ra danh sách ứng cử viên đó phải được chủ sở hữu đồng ý, còn trường có bầu hay không là chuyện của trường. Chúng tôi đề nghị lưu ý chủ sở hữu phải làm đúng quyền của mình”, ông Nhân nêu dẫn chứng.

Tăng thời gian đào tạo

Đại biểu Lê Thị Yến (Ủy ban về các vấn đề xã hội) đánh giá cao Ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp thu nghiêm túc các ý kiến đóng góp. Tuy nhiên, bà cho rằng quy định trình độ, hình thức đào tạo của giáo dục đại học bao gồm đại học, thạc sĩ và tiến sĩ (khoản 1 điều 6) không phù hợp với nghề y.

Le-Thi-Yen-3390-1541480056
Đại biểu Lê Thị Yến.

Nữ đại biểu này cho rằng, y là một nghề đặc biệt, nhân lực cần đảm bảo chuyên môn, được tuyển chọn đào tạo, sử dụng, đãi ngộ đặc biệt. Hiện để trở thành bác sĩ, sau 6 năm học đại học, người học phải thường xuyên học tập, cập nhật kiến thức để phát triển nghề nghiệp. Không giống các chương trình cử nhân khác, trong 6 năm học, sinh viên y khoa ngoài học kiến thức còn phải thực hành và trải nghiệm công việc thực tế tại bệnh viện.

Bà Yến phát biểu: "Nội dung chương trình đào tạo phức tạp hơn, thời gian dài hơn, sau đại học là chuyên khoa sâu, bác sĩ chuyên khoa 1, 2, hay học nội trú với tổng thời gian lên đến 9 năm. Những người này không thể cùng với trình độ và văn bằng là cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ được, trong khi trình độ văn bằng chuyên sâu lại chưa được quy định trong dự thảo luật".

Theo phân tích của nữ đại biểu, quy định tại khoản 1 điều 6 không nhất quán với điều 73 vì điều 73 giao cho Chính phủ quy định trình độ tương đương. Như vậy Chính phủ sẽ căn cứ vào đâu, cơ sở pháp lý nào để quy định. Nếu điều 73 giao Chính phủ thì Ban soạn thảo đã công nhận còn có trình độ thuộc giáo dục đại học mà không phải là cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ.

"Vậy chương trình đào tạo bác sĩ, bác sĩ chuyên sâu, chuyên khoa 1, 2, nội trú tương đương chương trình đào tạo nào và văn bằng nào?", bà Yến đặt câu hỏi đồng thời đề nghị cần có quy định đào tạo riêng với nhân lực y tế.

Vị đại biểu cũng đề nghị bổ sung vào khoản 1 điều 6 thành: "Các trình độ đào tạo của giáo dục đại học quy định tại Luật này bao gồm đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và trình độ chuyên gia. Chính phủ quy định trình độ chuyên gia đối với một số ngành cần đội ngũ chuyên sâu, đặc thù".

Bổ sung cho quan điểm trên, đại biểu Vũ Thị Nguyệt, hiện là nữ bác sĩ khoa xét nghiệm Bệnh viện Sản Nhi Hưng Yên cho rằng cần điều chỉnh đào tạo nhân lực y tế. Theo bà Nguyệt, hiện ngoài 6 năm đào tạo thì nhân lực y khoa còn phải học thêm 2-3 năm chuyên sâu theo hai hướng hàn lâm nghiên cứu và chuyên khoa. Cán bộ y tế còn phải thường xuyên cập nhật kiến thức nên việc học là suốt đời.

Vu-Thi-Nguyet-5070-1541480057
Đại biểu Vũ Thị Nguyệt.

Theo nữ bác sĩ, đào tạo nội trú sẽ cho nguồn nhân lực tinh túy của ngành y tế, bác sĩ chuyên khoa 1, 2 là cán bộ chủ lực trong công tác khám chữa bệnh tại bệnh viện. Là bác sĩ chuyên khoa 1, nhưng dự luật lại bỏ trình độ và văn bằng chuyên sâu, trong khi Điều 39 Luật giáo dục năm 1998 quy định văn bằng chuyên sâu và có hướng dẫn cụ thể.

"Tôi và nhiều cán bộ y tế cảm thấy bị gạt ra khỏi hệ thống giáo dục đào tạo chung và rất tâm tư không biết mình đang đứng ở đâu, ai công nhận", bà Nguyệt tâm tư.

Nêu quan ngại của mình, nữ đại biểu này cho rằng nếu không đưa nội dung này vào luật thì có thể phải 10 năm nữa những người như bà sẽ tiếp tục hành trình "tìm lại chính mình do bị pháp luật bỏ quên". Từ đó, bà Nguyệt đề nghị điều 6 khoản 1 quy định trình độ tương đương với thạc sĩ, tiến sĩ hoặc chuyên khoa để phù hợp với thực tế và như các nước.

Theo khoản 4 điều 7 của dự luật, căn cứ vào năng lực và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cơ sở giáo dục đại học xác định mục tiêu phát triển, định hướng hoạt động theo hai loại là cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu, hoặc định hướng ứng dụng. Với thực tế các trường Y khoa đều đào tạo cả hai hướng hàn lâm nghiên cứu và đào tạo chuyên nghiệp, bà Nguyệt lo ngại các cơ sở đào tạo chuyên về y tế sẽ không biết xếp vào nhóm nào. 

Minh Giang