(NĐ&ĐS) - Bên Hồ Gươm xưa kia từng tồn tại ngôi chùa Báo Ân bề thế vào loại bậc nhất Hà thành, nhưng đã bị phá, chỉ còn sót lại tháp Hòa Phong ở phía đường Đinh Tiên Hoàng ngày nay.

5112341951_339bf4467e_b_YCAY
Quang cảnh Hồ Gươm trong một bưu thiếp thời thuộc địa. Từ thời thuộc địa, khu vực quanh bờ hồ đã được quy hoạch thành công viên với các con đường uốn lượn. Ảnh tư liệu.

Hơn một thế kỷ trước, diện mạo hồ Hoàn Kiếm - Hồ Gươm của thủ đô Hà Nội khác với ngày nay rất nhiều.

Hồ Gươm rộng khoảng 12 ha nằm ở trung tâm Hà Nội, nơi tập trung nhiều danh thắng như tháp Rùa, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, đài Nghiên, tháp Bút...

Thời gian 1888-1895, thực dân Pháp đẩy mạnh quy hoạch Hà Nội, ở khu vực trung tâm, họ xây một khu phố riêng mà người dân thời ấy gọi là phố tây (phía Nam) để phân biệt với 36 phố phường (phía Bắc). Hồ Gươm trở thành nơi phân cách hai khu phố trên.Hơn 100 năm trước, nhìn toàn cảnh Hồ Gươm từ trên cao có thể phân rõ hai khu phố bởi kiến trúc khác nhau, thấy cầu Long Biên ở phía xa, các bãi bồi ven sông Hồng còn hoang sơ.

Do tốc độ đô thị hoá, khu phía Bắc ngày nay phát triển sầm uất chẳng kém phía Nam.

Kienthuc-Chua-Bao-An-01_SIUT_TITB
Bên Hồ Gươm xưa (đầu đường Đinh Tiên Hoàng ngày nay) từng tồn tại ngôi chùa Báo Ân bề thế nhất nhì Hà Nội vào thế kỷ 19. Chùa khánh thành năm 1847 dưới thời vua Thiệu Trị, có gần 200 gian, 36 nóc, nằm trên vị trí đắc địa, mặt hướng ra hồ. Cuối thế kỷ 19, chùa bị phá để xây bưu điện và ngân hàng trong cơn lốc quy hoạch thành phố của thực dân Pháp. Ảnh tư liệu
 
20180109-thu-vi-dien-mao-ho-guom-hon-1-the-ky-truoc-3
Tháp Hòa Phong vào thế kỷ 19. Tranh khắc dựa trên ảnh tư liệu do bác sĩ Hocquard thực hiện năm 1884. Tháp Hòa Phong cao 3 tầng. Tầng 1 có 4 vòm cửa, gọi là tứ môn tháp, tầng 2 có 4 góc xây trụ vuông đặt tượng 4 con nghê hướng về phía Đông, tầng 3 ghi "Hòa Phong tháp". Ảnh tư liệu
Kienthuc-Ha-Noi-1873-1888-35_KSPX_OVJZ
Thập niên 1870-1880, cầu Thê Húc đã có lúc trông “tạm bợ” như thế này. Ảnh tư liệu.
4988903437_8fdd4b158b_b_JWUA
Cầu Thê Húc và đền Ngọc Sơn khoảng năm 1901-1903. Lúc này, cây cầu và cổng đền đã được làm lại khang trang. Ảnh tư liệu.
20180109-thu-vi-dien-mao-ho-guom-hon-1-the-ky-truoc-8
Diện mạo cầu Thê Húc năm 1945. So với ngày nay, cây cầu khá thấp và kết cấu đơn giản hơn. Ảnh tư liệu.
4975372103_f994a66b16_b_IHKE
Bến xe điện Bờ Hồ năm 1952. Xe điện từng là một hình ảnh đặc trưng trong cuộc sống ở Thủ đô. Đến đầu thập niên 1990, loại hình giao thông này đã bị loại bỏ hoàn toàn. Ảnh tư liệu.
vietnam_1992_01039_HRVG
Bờ Hồ Gươm năm 1992. Lúc này, sát mép bờ hồ vẫn là các thảm cỏ xanh, chưa phải là đường lát gạch như ngày nay. Ảnh: Hans-Peter Grumpe.
12 (1)
Trải qua trăm năm lịch sử, hồ Gươm vẫn giữ được nhiều nét đẹp với quần thể công trình trở thành biểu tượng văn hóa của Hà Nội và đi vào trong ca dao: Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ/ Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn/ Đài Nghiên, tháp Bút chưa mòn/ Hỏi ai gây dựng nên non nước này...
Thùy Linh (t/h)