(NĐ&ĐS) – Trần Ngọc Thuận (SN 2001), học sinh lớp 11B1, trường THPT Nguyễn Chí Thanh, thành phố Pleiku (Gia Lai) có nhân thân tốt, nhiều tình tiết để miễn trách nhiệm hình sự song vẫn bị truy tố về tội trộm cắp tài sản.

Cáo trạng số 175/CTr-VKS ngày 30/11/2017 do bà Ngô Thị Thúy Vinh - Viện phó Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) TP. Pleiku thể hiện: Khoảng 13 giờ ngày 6/8/2017, Trần Ngọc Thuận (SN 2001), trú phường Trà Bá đi bộ đến chơi tại làng Ia Lang, phường Chi Lăng thì phát hiện chiếc xe máy mang BKS: 81T3-2695 của chị Blĩu (SN 1991), trú tại làng la Lang để dưới gốc cây.

Thấy chìa vẫn cắm ở ổ khóa và không có ai trông coi, Thuận đã nảy sinh ý định trộm cắp nên đã nổ máy xe bỏ chạy. Chị Blĩu nghe tiếng xe nổ máy liền chạy lên thì thấy Thuận đang điều khiển xe chạy được 30m nên truy hô: “cướp, cướp’’. Lúc này, anh Lê Vi (SN 1999), trú tại làng Khưn, phường Trà Bá đang đi trên đường liền đuổi theo Thuận. Do đường trơn trượt nên Thuận chạy thêm được gần 100m thì bị ngã xe và bị anh Vi và một số người khác bắt giữ, rồi đưa lên Công an phường Chi Lăng.

Dư luận cho rằng, bản cáo trạng của Viện KSND thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai không khách quan
Dư luận cho rằng, bản cáo trạng của Viện KSND thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai không khách quan
Dư luận cho rằng, bản cáo trạng của Viện KSND thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai không khách quan

Dư luận cho rằng, bản cáo trạng của Viện KSND thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai không khách quan

Kết quả giám định tài sản thể hiện, chiếc xe máy tang vật có giá trị 6 triệu đồng. Ngày 20/9/2017, Thuận bị khởi tố vì hành vi trộm cắp tài sản và bị áp dụng biện pháp ngăn chặn là cấm đi khỏi nơi cư trú. Sau đó, Viện KSND kết luận rằng hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị 6 triệu đồng như đã nêu của bị can Thuận là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến quyền sở hữu về tài sản của người khác, xâm phạm trật tự trị an xã hội nên quyết định truy tố ra trước Tòa án nhân dân (TAND) TP. Pleiku để xét xử về tội “Trộm cắp tài sản” theo khoản 1 Điều 138 Bộ luật Hình sự.

Theo lời khai của Thuận, vào ngày 06/08/2017, Thuận lấy xe máy của gia đình đi cắt tóc rồi đến nhà bạn chơi. Khi đến nhà bạn, do xe hết xăng nên Thuận gửi xe ở đấy rồi đi bộ tìm chỗ mua xăng. Trong lúc đi bộ qua khu vực làng Ia Lang, Thuận thấy chiếc xe máy không có ai trông coi và chìa khóa vẫn còn cắm ở ổ nên đã tự động lấy đi mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu. "Cháu chỉ định bụng mượn tạm chiếc xe máy trên để đi mua xăng, xong việc sẽ trả về chỗ cũ. Lúc đó, cháu không hề ý thức được việc đó là phạm pháp", Thuận trình bày.

Còn theo bị hại Blĩu, thời điểm đó, thấy xe của mình bị người khác lấy đi, chị có hô hoán: cướp, cướp. Khi Thuận chạy được một đoạn thì bị ngã xe do đường trơn trượt. Lúc này anh Vi đến dựng xe dậy, còn Thuận đứng bên cạnh, không hề bỏ chạy. "Khi tôi đến nơi, Thuận luôn miệng xin lỗi vì đã tự ý lấy xe đi mà không xin phép. Thấy Thuận cũng cỡ tuổi em mình, vì lỡ dại với lại tôi cũng không bị thiệt hại gì nên đã nói với mọi người tha cho về. Tôi không hề báo công an về việc này. Tôi khẳng định, từ đầu chí cuối không hề yêu cầu Thuận bồi thường cũng như không muốn em bị pháp luật xử lý. Em ấy đang là học sinh mà, nếu có lỡ dại thì người lớn cần nhắc nhở để em ấy tiến bộ chứ, ai mà chẳng có lúc mắc sai lầm", chị Blĩu nói.    

Trường THPT Nguyễn Chí Thanh nơi cháu Thuận đang theo học

 Trường THPT Nguyễn Chí Thanh nơi cháu Thuận đang theo học

Theo phản ánh của mẹ Thuận là bà Lê Thị Thanh Tâm (SN 1970), khoảng 14 giờ ngày 06/08/2017, Công an phường Chi Lăng đưa cháu Thuận về trụ sở lập biên bản. Đến 20 giờ cùng ngày, Công an mới thông báo cho bà biết để đến trụ sở làm bản tường trình rồi dẫn con về. "Công an lấy lời khai con tôi hơn 6 tiếng đồng hồ mà không có sự giám hộ của tôi liệu có đúng quy định pháp luật", bà Tâm đặt câu hỏi.

Cáo trạng thể hiện rất rõ, bị hại Blĩu không hề yêu cầu bồi thường gì và có đơn bãi nại, yêu cầu không xử lý đối với Thuận; bị can không có tiền án, tiền sự. Còn theo bà Tâm, con dại, cái mang, con bà lấy xe của chị Blĩu mà không xin phép là sai trái, bà đã xin lỗi và được gia đình bị hại viết đơn bãi nại. Ngoài ra, cháu Thuận có nhiều tình tiết được loại trừ trách nhiệm hình sự như chưa đủ 18 tuổi, phạm tội ít nghiêm trọng, gia đình có công với cách mạng, phạm tội lần đầu...

Tại trường PTTH Nguyễn Chí Thanh, cô Bùi Thị Hồng Thắm, giáo viên chủ nhiệm lớp 11B1 nói có ấn tượng rất tốt đối với cậu học trò Thuận. Theo cô Thắm, năm lớp 10, dù học lực chỉ bình thường nhưng Thuận được xếp hạnh kiểm tốt. "Thuận ở lớp rất ngoan, luôn được thầy cô và bạn bè quý mến. Em Thuận có lần đi học muộn, tôi đã nhắc nhở thì thấy em ấy đã tiếp thu ngay, sau đó còn xung phong đi lao động để sửa sai. Và đặc biệt, mọi hoạt động của lớp, của trường, Thuận đều rất nhiệt tình tham gia", cô Thắm kể.

Hiệu trưởng Nguyễn Thanh Huê thì khẳng định, các cơ quan tư pháp TP. Pleiku chưa hề thông báo cho nhà trường về việc của Thuận để phối hợp giải quyết những vấn đề liên quan. Theo ông Huê, nhà nước ta là nhà nước pháp quyền, vậy Công an lấy lời khai của Thuận mà không có người giám hộ theo quy định thì liệu cái biên bản phạm tội quả tang có đầy đủ tính pháp lý? "Học sinh có hạnh kiểm tốt là chuyện không hề đơn giản bởi lẽ phải phấn đấu rất nhiều, chỉ cần mắc 1 sai phạm thôi đã không đạt được.

"Theo quan điểm của tôi, Thuận là người chưa thành niên nên chưa phát triển đầy đủ về thể chất và tinh thần và sai phạm không gây hậu quả nghiêm trọng nên cần phải được áp dụng biện pháp giáo dục nhân văn của pháp chế xã hội chủ nghĩa, nhằm bảo đảm cho em được tiếp tục học văn hóa. Điều này có nghĩa là hãy để nhà trường giáo dục, giúp đỡ Thuận sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh", ông Huê nói.  

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Hảo, Phó Chánh án phụ trách TAND tỉnh Gia Lai cho biết: "Nước ta đã tham gia Công ước Quốc tế về "Quyền trẻ em" và "Bảo vệ trẻ em" nên đối với tội ít nghiêm trọng, người chưa thành niên cần được xử lý giáo dục chứ không phải là răn đe. Điều này được thể hiện rất rõ ràng ở cả BLHS năm 1999 và BLHS năm 2015".

Phóng viên Báo Nhân đạo & Đời sống làm việc với thầy hiệu trưởng Nguyễn Thanh Huê

Phóng viên Báo Nhân đạo & Đời sống làm việc với thầy hiệu trưởng Nguyễn Thanh Huê

Ông Nguyễn Minh Tường, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh cho rằng: Việc công an lấy lời khai đối với cháu Thuận, người chưa thành niên mà không có người giám hộ thì chắc chắn là vi phạm tố tụng. Ngoài ra, với các tình tiết về nhân thân thì cháu Thuận nên được áp dụng việc miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng biện pháp giám sát, giáo dục ở bất kỳ thời điểm nào của quá trình tố tụng của vụ án, bất kể là ở giai đoạn điều tra, truy tố, hay xét xử và do cơ quan tiến hành tố tụng đang thụ lý vụ việc có thẩm quyền áp dụng. Khoản 4 Điều 91 của BLHS năm 2015 cũng thể hiện, khi xét xử người dưới 18 tuổi, Tòa án trước hết phải cân nhắc khả năng áp dụng việc miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng một trong các biện pháp giám sát, giáo dục...

"Để bảo đảm lợi ích tốt nhất đối với người chưa thành niên như cháu Thuận, các cơ quan tư pháp TP. Pleiku cần sớm đưa em ra khỏi vòng tố tụng, cần xem xét, áp dụng việc miễn trách nhiệm hình sự càng sớm càng tốt", luật sư Tường nêu ý kiến.

Tùy Phong - Văn Minh