(NĐ&ĐS) - Hàng loạt các hình thức cho vay tín chấp được quảng cáo nở rộ trên mạng xã hội, phổ biến là trên facebook. Chỉ cần một vài thao tác đơn giản trên máy tính hay điện thoại di động, tiền đã về tay. Đi kèm với đó là “bẫy” lãi suất siêu “cắt cổ” đang “thòng” người vay.

Quảng cáo “mùi mẫn”

Những lời chào mời hấp dẫn được các Cty tài chính “bung lụa” khiến người có nhu cầu về vốn dễ rơi vào “ma trận” cho vay tín chấp.

Số tiền cho vay mà các Cty tài chính đưa ra khá lớn, lên đến hàng chục triệu đồng, thậm chí cả trăm triệu đồng. Trong khi thủ tục cho vay lại khá đơn giản: Chỉ cần hộ khẩu và chứng minh thư. Thậm chí có đơn vị sẵn sàng cho khách hàng vay tiền thông qua sim điện thoại, thẻ nhân viên.

“Bạn đã được duyệt vay 1-10 triệu đồng tại VANANPHAT (Vạn An phát) với lãi suất thấp. Không thế chấp tài sản, chỉ cần CMND. Nhận tiền ngay trong 1 giờ. Ấn vào vào đây để nhận được khoản vay ngay”, một lời quảng cáo “mùi mẫn” trên facebook kèm theo đường link đăng ký vay.

IMG-9765
Sôi động thị trường cho vay online

Hay trên một cái tên khác là “ATM-online”, giới thiệu: “Có ngay khoản vay lên đến 6 triệu đồng. Trong ngày tiền vào ngay tài khoản ngân hàng. Đăng ký ONLINE”. Chỉ cần click vào đây, các thủ tục được hướng dẫn chi tiết.

“Vay tiền nhanh 24h Hà Nội” cũng gợi ý: Ai kinh doanh cũng mong mang tiền về. Chúng tôi mong các bạn đến lấy tiền đi. Vay nhanh 24 triệu - từ lúc đăng ký đến lúc nhận được tiền chỉ trong 24 tiếng. Chúng tôi cam kết giải ngân muộn nhất trong 24h với lãi suất minh bạch và thủ tục đơn giản, hạn mức vay lên đến 30 triệu… Dịch vụ được cung cấp với sự hợp tác của Tima và các tổ chức tài chính uy tín nhất Việt Nam”.

Thời gian gần đây trên mạng xã hội, nhiều quảng cáo, lời chào mời cuốn hút các khách vay, ví dụ như hỗ trợ cho khách hàng vay theo sim Viettel tới 40 triệu.

IMG-9764
Gói vay theo sim Viettel lên đến 40 triệu đồng, giải ngân chỉ trong 3 ngày

Theo đó, dịch vụ này yêu cầu khách hàng chỉ cần có chứng minh thư + sổ hộ khẩu + 1 sim viettel. Dịch vụ này cũng được một số Ngân hàng, tổ chức tín dụng như VPbank, FE Credit, ACS, Homcredit, Mcredit, HD Saison…đưa ra với số tiền vay từ 10-300 triệu với lãi suất được ghi mập mờ là “linh hoạt”.

Một lời quảng cáo khác của dịch vụ cho vay mang cái tên khá “tây” với nền màu xanh bắt mắt có tên Hana, với các hình thức cho vay tín chấp tiêu dùng, vay vốn Kinh doanh, vay theo đăng ký xe máy và vay theo đăng ký ô tô.

Trên đây chỉ là một số những hình thức cho vay được quảng cáo rầm rộ thời gian qua mà phóng viên Báo Nhân đạo và Đời sống đề cập đến. Qua tìm hiểu, vẫn còn hàng chục, thậm chí cả trăm lời quảng cáo cho vay kiểu như này đang nhan nhản trên các mạng xã hội, “bủa vây” người dùng internet.

Lãi suất hơn cả tín dụng đen

Làm theo lời quảng cáo này, chỉ cần click các đường link được dẫn, phóng viên được hướng dẫn đến “ma trận” các yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân như số chứng minh thư, địa chỉ, sổ hộ khẩu hay bản sao kê hoạt động ngân hàng, số điện thoại, hóa đơn điện, nước, bảng lương hay hợp đồng lao động…

Với những cú click như thế, mặc nhiên các trang web này đã có những thông tin cơ bản từ những giấy tờ thuộc các quyền cá nhân. Họ có thể khái thác và sử dụng tối đa những dữ liệu này vào các mục đích khác nhau.

Điểm đáng nói ở các dịch vụ cho vay này là tỷ lệ lãi suất luôn được giấu kín hoặc “mập mờ” chứ không  được các Cty, tổ chức tín dụng nói rõ ràng. Người tiêu dùng nếu không cảnh giác, tỉnh táo có thể dính bẫy lãi suất cao.

Ví dụ như việc cho vay như lời quảng cáo của Cty Vạn An Phát có nêu về sự liên kết của thương hiệu Cty tài chính có tên là Docterdong, có trụ sở tại TP. Hồ Chí Minh. Theo đó, nếu được duyệt vay 2,5 triệu đồng thì số gốc và lãi một tháng khách sẽ phải trả dao động là 3,8 triệu đồng, đồng nghĩa với việc số tiền lãi là 1,3 triệu đồng (!?).

IMG-9766
Gói vay mà đơn vị Hana cung cấp khá linh hoạt, hấp dẫn nhiều khách hàng

Anh H, một khách hàng của Cty tài chính này cho biết, khi vay 2,5 triệu đồng trong một tháng nếu anh trả đủ gốc và lãi với số tiền 3,8 triệu đồng đúng hạn thì anh sẽ được nâng hạn mức lên 3,5 triệu đồng. Sau 1 tháng, nếu vay hạn mức mới, số tiền cả gốc lãi anh phải trả sẽ là 5,2 triệu đồng (tiền lãi 1,7 triệu đồng/tháng).

“Nếu tháng sau tôi trả đúng hạn, tôi sẽ tiếp tục được tăng hạn mức vay lên 4,5 triệu đồng. Trả đúng hạn số tiền gốc và lãi là 6,7 triệu đồng, tôi sẽ được nâng hạn mức vay số tiền lên đến 5,5 triệu đồng với số lãi gốc được thông báo trả trong một tháng là 7,3 triệu đồng.

Cứ như thế, anh H sẽ tiếp tục được nâng hạng, vay số tiền 6,5 triệu đồng và phải trả gốc lãi hơn 9 triệu đồng đồng (tương đương với mức lãi là 3 triệu lãi/1 tháng).

“Đây là mức lãi suất theo tôi là siêu “cắt cổ”, cao gấp chục lần vay tín dụng đen. Đáng sợ hơn, gần đến ngày trả, Cty này cho nhân viên nữ dở giọng chợ búa nửa dụ dỗ nửa đe dọa để nhắc nợ khách”, anh H kể lại.

Anh H cũng cho hay, nhân viên Cty này nói tiền được giải ngân đi từ một ngân hàng có tên Ngân hàng Sài Gòn OCB Bank. “Có mối liên hệ nào từ ngân hàng với dịch vụ cho vay này giống như kiểu “Cty con” Fe Credit của Vpbank không?”, anh H tỏ ra nghi ngờ.

Theo tìm hiểu của phóng viên, một số địa chỉ quảng cáo cho vay kể trên đều được đứng sau bởi một Ngân hàng nào đó, thông qua hình thức tiền được giải ngân qua Ngân hàng này.

Ví dụ như Cty tài chính Fe Credit được biết đến là “Cty con” của Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VP Bank) có sự tăng trưởng nhanh và rộng đối với dịch vụ cho vay tiêu dùng. Tuy nhiên những “tai tiếng” của Cty tài chính này cũng không hề ít, nhất là về dịch vụ thu hồi nợ.

Dường như, một số Ngân hàng đang dựa vào các Cty tài chính để đẩy mạnh tăng tưởng hoạt động cho vay tiêu dùng. Đồng thời, cạnh tranh với các hình thức cho vay kiểu tín dụng đen.

Thận trọng khi vay tiêu dùng

Việc mập mờ về lãi suất của một số Cty tài chính đã đẩy không ít người rơi vào cảnh “dở khóc dở cười” khi lãi suất phải trả thường cao hơn nhiều lần so với quảng cáo ban đầu.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Bùi Quang Thu, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội, cảnh báo: Rủi ro thường đứng về phía khách hàng khi “cứ ký nhanh nhận tiền sớm”. Những hợp đồng “nhanh” như vậy đã khiến không ít gia đình, cá nhân vướng vào những “bẫy” lãi suất “cắt cổ”. Thậm chí, nhiều người còn phải đối mặt với các rủi ro tài chính và pháp lý sau này.

Ông Thu phân tích: “Tôi đã và đang thực hiện một số hợp đồng tư vấn, giải quyết tranh chấp pháp lý giữa khách hàng với các Cty tài chính, tổ chức tín dụng. Theo tôi, yếu tố bất lợi trong các bản hợp đồng luôn thuộc về phía người vay. Các đơn vị cho vay thường chủ động ràng buộc các điều khoản “trói” người vay, khiến cho khó có thể khiếu nại, khiếu kiện”.

Theo ông Thu, người vay tiêu dùng cần hết sức thận trọng và cân nhắc khi đặt bút ký bất cứ hợp đồng tín dụng nào.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cũng cho rằng: Hiện lãi suất cho vay chủ yếu do Cty tài chính, tổ chức tín dụng quy định và thỏa thuận với khách hàng. Do đó, để tránh rủi ro, người vay cần phải lưu giữ hợp đồng tín dụng, hóa đơn, tài liệu chứng minh nghĩa vụ thanh toán. Nếu phát sinh tranh chấp, người vay còn có cơ sở để “thưa kiện”, khiếu nại”.

Thông tư số 43/2016 của Ngân hàng Nhà nước (có hiệu lực ngày 15/3/2017) quy định rõ về hoạt động trong lĩnh vực cho vay tiêu dùng đã yêu cầu các Cty tài chính phải công bố rõ lãi suất cho vay tiêu dùng với mức tính theo năm. Từ đây, người vay có thể so sánh lãi suất cho vay giữa Cty tài chính và các Ngân hàng. Lãi suất cho vay cũng được điều chỉnh theo bởi sự thỏa thuận giữa hai bên, có sự điều tiết của Luật Cạnh tranh và cung cầu thị trường. Người vay cần tìm hiểu kỹ trước khi vay để tránh rủi ro không mong muốn.

Minh Giang - Nguyễn Tuấn