(NĐ&ĐS) - Kiểm soát quyền lực; rèn luyện đạo đức công vụ; cơ chế tiếp nhận thông tin; bảo vệ người chống tham nhũng… là những yếu tố hết sức quan trọng tác động đến hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng. Phóng viên báo Điện tử Nhân đạo và Đời sống đã ghi nhận ý kiến của một số Đại biểu Quốc hội; Nhà báo; Luật sư… để cùng tìm ra giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống tham nhũng.

Cần kiểm soát quyền lực có hiệu quả

Trao đổi với phóng viên về vấn đề này, ông Vũ Mão, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội chia sẻ: Nạn tham nhũng hoành hành đã làm ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Để tăng cường công tác đấu tranh của mỗi cán bộ, đảng viên, đẩy lùi nạn tham nhũng, chúng ta cần kiểm soát quyền lực sao cho có hiệu quả.

“Chúng ta vẫn coi việc chống tham nhũng là 1 trong 4 nguy cơ đối với Đảng và đất nước nhưng chưa tìm ra nguyên nhân sâu sắc nên chưa có giải pháp thiết thực để chống tham nhũng. Nếu chúng ta có cơ chế đúng, chính sách đúng, pháp luật đúng thì sẽ cải tạo được con người, phải làm cho cán bộ, công chức thực sự là đầy tớ của nhân dân như lời dạy của Bác Hồ. Mỗi người đều phải sống trong khuôn khổ của pháp luật” – ông Vũ Mão phân tích.

vu-mao
Ông Vũ Mão: “Chúng ta kiên quyết phải sửa cách kê khai tài sản cá nhân qua loa đại khái như vừa rồi. Có như vậy mới góp phần chống tham nhũng”.

Theo đánh giá của ông Vũ Mão, Luật Phòng chống tham nhũng còn quá chung chung, trong khi vấn đề kê khai tài sản của cán bộ vẫn chưa minh bạch, rõ ràng. Nhân dân còn nhiều băn khoăn lắm, bởi vì thực trạng thì nặng nề nhưng phát hiện và xử lý thì không đáng kể. Ông Vũ Mão cũng bày tỏ sự lo lắng khi phát hiện số lượng người tham nhũng chưa “tương xứng” với thực tế. Theo ông, trong vấn đề này rõ ràng nhất là việc kê khai tài sản và xác định nguồn gốc tài sản một cách minh bạch.

“Suy cho cùng, nói tới tham nhũng là nói tới tài sản cá nhân. Trong số 4,5 triệu Đảng viên thì chỉ có một số ít giữ chức vụ thôi. Và người dân cũng chủ yếu quan tâm tới số cán bộ ấy, xem họ có lợi dụng chức vụ, quyền hạn mà Đảng và nhân dân giao hay không, có lợi dụng chức quyền, sự tín nhiệm để vun vén cho cá nhân mình không? Chúng ta kiên quyết phải sửa cách kê khai tài sản cá nhân qua loa đại khái như vừa rồi. Có như vậy mới góp phần chống tham nhũng” – ông Vũ Mão đưa ra quan điểm.

Nói về sự đổi mới trong lãnh đạo, ông Vũ Mão cho rằng, thời gian tới đây Đảng ta cần dành thời gian nghiên cứu, sửa đổi Điều lệ Đảng. Vừa rồi, chúng ta mới chỉ nói tới văn kiện Đại hội và công tác nhân sự, còn Điều lệ Đảng thì chưa dành thời gian tổng kết, đánh giá xem mặt nào được mặt nào chưa được để điều chỉnh.

Đảng lãnh đạo đất nước thì Đảng phải chủ động và tích cực đổi mới, mà cái thể hiện rõ nhất chính là Điều lệ Đảng, đó là đạo luật cơ bản của Đảng, xác định sứ mệnh lịch sử của Đảng trước nhân dân, đất nước. Vấn đề này đặc biệt quan trọng, bởi vì Điều lệ Đảng cần xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan và cá nhân trong công tác quản lý của Đảng. Trong Hiến pháp, không nước nào quy định vai trò lãnh đạo của Đảng, chỉ ở nước ta mới có quy định này, tức là có tính đặc thù rất rõ. Điều đó cũng đòi hỏi trách nhiệm của Đảng rất cao, phải làm sao thực hiện được đúng như như Hiến pháp quy định.

“Tôi đề nghị muốn kiểm soát quyền lực có hiệu quả thì cần nghiên cứu để đưa vào Điều lệ Đảng những quy định cần thiết; và rất cần có Luật về sự lãnh đạo của Đảng… nhằm giúp cán bộ lãnh đạo thực hiện tốt hơn nhiệm vụ với nhân dân, với đất nước” – ông Vũ Mão nói.

Không tạo kẽ hở cho tham nhũng

Theo ông Tạ Văn Hạ, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội: Tham nhũng, tiêu cực là một hiện tượng mang tính xã hội do con người tạo ra, nó có thể xuất hiện trong mọi lĩnh vực thậm chí xuất hiện ngay trong lực lượng làm công tác phòng chống tham nhũng. Dưới góc nhìn về văn hóa, giáo dục thì một trong những căn nguyên hình thành nên hiện tượng tham nhũng, tiêu cực đó là vấn đề đạo đức công vụ và đạo đức nghề nghiệp chưa được những người thực thi công vụ thấm nhuần hoặc bỏ quên trong quá trình thực thi công vụ.

nh 6
Đại biểu Quốc hội – Tạ Văn Hạ: “Để giải quyết triệt để vấn đề tiêu cực, tham nhũng cần phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp căn cơ, lâu dài và liên tục chứ không chỉ dừng lại ở những vụ việc cụ thể và lẻ tẻ”.

Để giải quyết triệt để vấn đề tiêu cực, tham nhũng cần phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp căn cơ, lâu dài và liên tục chứ không chỉ dừng lại ở những vụ việc cụ thể và lẻ tẻ. Trước hết cần hoàn thiện một cách căn cơ và bài bản hệ thống pháp luật, có cơ quan giám sát hữu hiệu về quyền lực công vụ, không tạo kẽ hở để dễ dàng bị lợi dụng phục vụ cho các hành vi tham nhũng tiêu cực.

Song song với việc đó, cần phải cải tiến cơ bản về thu nhập chính đáng cho những người thực thi công vụ ở trên mức cơ bản để những con người đó có được cuộc sống thoải mái cống hiến cho công việc. Như chúng ta đã biết, tiêu cực và tham nhũng là do con người tạo ra mà con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội, do đó cũng cần phải có kế hoạch mang tính dài hạn về lĩnh vực văn hóa, giáo dục và đào tạo. Đó là cần phải tập trung mạnh vào vấn đề giáo dục định hướng cho lớp trẻ - mầm non tương lai của Đất nước về các giá trị căn bản của đạo đức làm người.

Cởi mở hơn về cơ chế tiếp nhận thông tin

nh 7
Tiến sĩ, Nhà báo Nhị Lê: “Chúng ta cần cởi mở hơn về cơ chế tiếp nhận thông tin”

Theo Tiến sĩ, Nhà báo Nhị Lê, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản: Vấn đề tham nhũng không phải bây giờ mới nóng. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo tham nhũng là một trong những nguy cơ mất nước, nên cần sớm loại bỏ những con sâu tham nhũng trong bộ máy. Đối với bất cứ quốc gia nào trên thế giới, tham nhũng cũng là mệnh hệ của đất nước, và bây giờ thì vấn đề tham nhũng đang rất nóng ở nhiều quốc gia, chứ không riêng Việt Nam có tham nhũng.

Chống tham nhũng hiện nay đang là vấn đề đại sự của quốc gia, tham nhũng không còn là hiện tượng, mà đã và đang hiện hữu. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng từng nói: “Chẳng thích gì kỷ luật đồng chí, đồng đội của mình, thậm chí là rất day dứt, đau xót, nhưng phải kỷ luật thôi và vi phạm pháp luật thì phải xử lý”. Chúng ta không sung sướng gì khi phải kỷ luật cán bộ, nhưng chúng ta không thể để tồn tại những “con sâu”.

“Chúng ta thấy, trong số các vụ án tham nhũng được đưa ra ánh sáng, có đến khoảng 70% là nhờ vào công luận” – Tiến sĩ, Nhà báo Nhị Lê phân tích. Cũng theo Tiến sĩ, Nhà báo Nhị Lê, sở dĩ hiện tượng tham nhũng bộc lộ nhiều, nhưng hoạt động tố giác lại hạn chế, do cán bộ, đảng viên còn ngại tố giác. Một trong những nguyên nhân đó, mà theo Nhà báo Nhị Lê là do cơ chế tiếp nhận thông tin của chúng ta chưa cởi mở.

“Tiếp nhận đơn tố cáo tham nhũng lại không xử lý đơn thư nặc danh, hỏi rằng, mấy người là nhân viên dám công khai ký đơn tố cáo sếp?” – Phó TBT Tạp chí Cộng sản phân tích.

Tạo cơ chế đặc thù bảo vệ người chống tham nhũng

nh 8
Luật sư Nguyễn Thanh Hoàng: “Khi sự an toàn của người tố cáo tham nhũng còn chưa được bảo vệ thì nghĩ gì đến chuyện vinh danh?”

Luật sư Nguyễn Thanh Hoàng, thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng: Trong hệ thống văn bản pháp luật chúng ta đã có “Luật Phòng, chống tham nhũng”. Việc xử lý hành vi tham nhũng, khuyến khích mọi người phát hiện và tố cáo hành vi tham nhũng… đã được quy định rõ ràng trong Luật và một số văn bản khác. Tuy nhiên, hiệu quả của việc phát hiện và xử lý còn nhiều bất cập nên có nhiều hành vi tham nhũng vẫn chưa bị xử lý.

“Thực tế có rất nhiều người khi phát hiện có dấu hiệu tham nhũng, họ muốn tố cáo nhưng lại không dám làm vì sợ bị trả thù. Do đó mà cần có cơ chế đặc thù để bảo vệ người tố cáo tham nhũng, không riêng với cá nhân người tố cáo mà ngay cả người thân của họ. Ví dụ như tôi tố cáo một cán bộ, đảng viên có hành vi tham nhũng, ngoài việc bảo đảm quyền lợi về công việc ổn định cho tôi, có ai dám cam kết bảo vệ an toàn cho gia đình tôi không?

Chúng ta đừng quá đề cao cơ chế tiền thưởng hay vinh danh cho người chống tham nhũng. Thậm chí có những người khi tố cáo tham nhũng, họ không đòi hỏi gì ngoài sự bình yên. Bởi có những lúc, người bị tố cáo tham nhũng chưa bị xử lý thì người tố cáo đã bị trả thù. Khi sự an toàn của họ còn chưa được bảo vệ thì nghĩ gì đến chuyện vinh danh?” – Luật sư Nguyễn Thanh Hoàng chia sẻ.

 

Để cán bộ không muốn, không dám tham nhũng

- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: Chống tham nhũng phải gắn chặt với sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, cải cách chính sách tiền lương, chính sách BHXH… Hoàn thiện thể chế, chính sách, luật pháp, để không còn những khoảng trống, kẽ hở, để không thể tham nhũng, không dám tham nhũng, và không còn muốn tham nhũng…

- Ngày 21/5/2018, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương. Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, kỳ vọng từ năm 2021, tiền lương sẽ là thu nhập chính để công chức sẽ sống bằng tiền lương. Tuy nhiên, để điều đó trở thành hiện thực thì việc tăng thu dự toán, tăng thu Ngân sách; Tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy cho tinh gọn; Điều chỉnh tuổi nghỉ hưu… là những vấn đề cần giải quyết sớm.

- Ông Lê Thanh Vân, Ủy viên Ủy ban Tài chính của Quốc Hội cho rằng, tham nhũng vặt bắt nguồn từ lợi ích kinh tế cá nhân; Đạo đức; Tính gương mẫu của cán bộ đảng viên; Điều kiện kinh tế… và tiền lương là một trong những tình trạng dẫn đến tham nhũng vặt. Bởi vậy mà việc cải cách chính sách tiền lương sẽ là một trong những biện pháp hạn chế nguy cơ tham nhũng vặt trong cán bộ công viên chức.

Nguyễn Khuê – Hòa Vũ (ghi)