(NĐ&ĐS) – Sự bất nhất về số liệu diện tích đất trong các văn bản của Sở Xây dựng thành phố Hà Nội đã gây bức xúc cho người dân dẫn đến khiếu nại khiếu kiện kéo dài, khiến dự án cải tạo công viên hồ Ba Mẫu trải qua hai thế kỷ vẫn chưa thể thực hiện xong.

Bà Đoàn Thị Hương Anh (SN 1961), ở tổ 23 phường Phương Liên, quận Đống Đa, Hà Nội phản ánh đến Báo điện tử Nhân đạo và Đời sống về sự thiếu minh bạch trong các văn bản của các cơ quan chức năng thành phố Hà Nội trong việc xác định nguồn gốc diện tích đất mà gia đình bà đang sử dụng, khiến đất của gia đình bà bị coi là đất lấn chiếm diện tích đất thuộc dự án cải tạo công viên hồ Ba Mẫu.

20190605_061737
Dự án cải tạo công viên hồ Ba Mẫu trải qua hai thế kỷ vẫn chưa thực hiện xong

Trao đổi với phóng viên, bà Hương Anh, cho biết: Gia đình tôi đã sở hữu và sử dụng nhà ở và các công trình kiến trúc khác diện tích địa chỉ tổ 23a (cũ), nay là ngõ 81, phường Phương Liên từ năm 1999. Thửa đất này có nguồn gốc sử dụng là bà Nguyễn Thị Thanh Hương mua của bà Lý Thị Vàng (gọi là bà Cả Vàng) ngày 31/08/1982.

Đến ngày 20/12/1999 tôi nhận chuyển nhượng từ bà Nguyễn Thị Thanh Hương, thỏa thuận chuyển nhượng đã được UBND phường Phương Liên xác nhận, và việc chuyển nhượng này là hợp pháp theo quy định của Luật đất đai năm 1993. Đồng thời, từ năm 1999 đến nay, hàng năm tôi vẫn thực hiện nghĩa vụ thuế với nhà nước.

20190605_061436
Một góc của hồ Ba Mẫu

Từ phục vụ công cộng và dân sinh chuyển dần sang thương mại đất đai

"Mục tiêu ban đầu là cải tạo để phục vụ công cộng và dân sinh, nhưng từng bước về sau đã chuyển dần sang thương mại đất đai khu vực như thu hẹp diện tích lòng hồ, khu di dân để mở rộng mặt bằng cho xây nhà ở để bán, biệt thự cho thuê", kết luận thanh tra số 19/TTNN ngày 10/7/2000 của Thanh tra Nhà nước chỉ rõ.

Vậy nhưng, Kết luận số 81/KL-UBND ngày 10/010/2017 của UBND thành phố Hà Nội lại cho rằng: Năm 1996, bà Hương Anh lấn chiếm xây dựng nhà trên diện tích 20m2 thuộc mặt bằng dự án cải tạo công viên hồ Ba Mẫu. Năm 1997, bà Hương Anh tiếp tục lấn chiếm diện tích 80m2 (sát cạnh diện tích 20m2 lấn chiếm năm 1996) thuộc mặt bằng dự án công trình giao thông công cộng tại hồ Ba Mẫu. Năm 2001, bà Hương Anh mua diện tích 40m2 xây dựng trái phép trong khu vực quy hoạch hồ Ba Mẫu của bà Nguyễn Thị Thanh Hương, ở tổ 23 phường Phương Liên, quận Đống Đa, Hà Nội.

Theo Kết luận số 81/KL-UBND: Năm 2005, UBND phường Phương Liên và Công an phường tiến hành lập biên bản kiểm tra hiện trạng sử dụng đất và tài sản trên đất đối với hộ bà Hương Anh. Tại thời điểm kiểm tra ngày 29/3/2005, hộ bà Hương Anh đang sử dụng 193,23m2 đất; ngày 22/5/2005, hộ bà Hương Anh đang sử dụng 230,46m2 đất. Đến năm 2014, diện tích đất bà Hương Anh đang sử dụng là 385m2 đất.

20190605_061732
Quang cảnh hồ Ba Mẫu - một dự án "xuyên qua" thế kỷ

Theo Kết luận thanh tra số 19/TTNN ngày 10/7/2000 của Thanh tra Nhà nước, nguyên nhân dẫn đến các sai phạm nêu trên là do UBND thành phố Hà Nội buông lỏng công tác quản lý trong lĩnh vực giao, cấp đất, đầu tư xây dựng cơ bản của của dự án cải tạo hồ Ba Mẫu, khi phát sinh khiếu kiện phức tạp không tập trung xem xét, giải quyết kịp thời và triệt để. 

Đối với diện tích đất này, Sở Xây dựng Hà Nội đã có tờ trình số 4971/SXD-TTr ngày 20/6/2016 xác định bà Hương Anh đang sử dụng khoảng 385 m2 đất, trong đó có 196 m2 đất nằm trong chỉ giới của ô đất số 3 và khoảng 189 m2 đất nằm ngoài chỉ giới đất đã được UBND thành phố phê duyệt quy hoạch.

Tại Tờ trình số 4971/SXD-TTr, Sở Xây dựng cũng xác định số liệu và diện tích đất lấn chiếm của hộ bà Hương Anh tại lô đất số 03 là do đơn vị thi công dự án cung cấp. Tờ trình cũng chỉ ra hai văn bản của Sở xây dựng số 7012/BC-SXD ngày 17/9/2014 và 9801/BC-SXD ngày 27/11/2014 báo cáo UBND thành phố trước đó, số liệu về diện tích đất lấn chiếm của hộ bà Hương Anh tại ô đất số 3 khoảng 330m2 là chưa chính xác.

Sự bất nhất về số liệu diện tích đất lấn chiếm của hộ bà Hương Anh trong các văn bản của Sở Xây dựng thành phố Hà Nội khiến cho người dân không khỏi hoài nghi về tính chính xác và minh bạch trong dự án cải tạo hồ Ba Mẫu. Bà Hương Anh đã liên tục gửi đơn khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến sự việc trên suốt hàng chục năm qua, tiến độ đền bù, GPMB dự án cải tạo hồ Ba Mẫu bị đình trệ kéo dài qua hai thế kỷ.

20190605_061453
Đường xung quanh hồ Ba Mẫu được cấp phép làm bãi trông giữ xe ô tô với hàng trăm xe

Được biết, năm 1990, dự án cải tạo hồ Ba Mẫu đã được triển khai thi công, nhằm xây dựng, cải tạo khu vực này thành công viên nhỏ, có cảnh quan môi trường đẹp, cải thiện môi trường sống cho nhân dân. Nhưng sau khi thi công, dự án vẫn còn dang dở một số hạng mục như nạo vét, kè hồ, trồng cây xanh, xây dựng đường ven hồ...,

Năm 2001, UBND thành phố đã phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết khu vực hồ Ba Mẫu tỷ lệ 1:500, đồng thời phê duyệt dự án đầu tư xây dựng hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu công viên hồ Ba Mẫu. Dự án được giao cho Ban Quản lý dự án Giao thông Ðô thị (Sở Giao thông Vận tải), sau đó chuyển sang cho Ban Quản lý Dự án Hạ tầng đô thị (Sở Xây dựng) thực hiện. Vậy nhưng một lần nữa, dự án vẫn chậm triển khai.

Đến năm 2010, UBND thành phố đã phê duyệt quy hoạch điều chỉnh dự án, đổi tên thành thành “Xây dựng, hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu Công viên hồ Ba Mẫu”. Năm 2011, trong quá trình khởi công xây dựng dự án, có 19 hộ dân ở hai phường Trung Phụng và Phương Liên trong diện phải di dời, được bàn giao đất ở tái định cư tại chỗ tại các lô đất thuộc ô số 3, 5A, 5B phường Phương Liên. Hiện 13 hộ đã ổn định chỗ ở, 6 hộ còn lại trong diện nhận đất ở ô đất số 3 vẫn chưa được nhận đất do vướng mắc trong quá trình đền bù, GPMB.

Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Hoàng Giáp, Phó Chủ tịch UBND quận Đống Đa cho biết, hiện dự án còn vướng mắc khoảng 300m2 tại ô đất số 3, do chưa thực hiện được giải phóng mặt bằng 2 hộ có nguồn gốc mua bán sử dụng đất lấn chiếm, trong đó có gia đình bà Hương Anh. Trong năm 2018, UBND quận đã ra thông báo thu hồi đất, tiến hành điều tra, kiểm đếm, tổ chức cưỡng chế điều tra kiểm đếm.Đến nay, UBND quận đã xây dựng xong dự thảo phương án đền bù, hỗ trợ tái định cư với 2 hộ này.

Việc gia đình bà Hương Anh không đồng ý nhận tiền đền bù, GPMB là do chính quyền địa phương cho rằng đất của gia đình là đất lấn chiếm diện tích đất thuộc dự án cải tạo công viên hồ Ba Mẫu từ năm 1996 là không đúng sự thật. Bà Hương Anh đã gửi đơn khiếu nại khiếu kiện kéo dài suốt nhiều năm qua nhưng các cơ quan chức năng vẫn chưa xử lý, giải quyết triệt để, gây ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thực hiện dự án.

Mới đây, Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có văn bản số 165/TTr-TDXLĐT ngày 10/4/2019 gửi UBND thành phố Hà Nội. Theo đó, sau khi nghe bà Hương Anh trình bày về nguồn gốc đất, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa đã chỉ đạo Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường chuyển đơn đến UBND thành phố Hà Nội để chỉ đạo, xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Để tránh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án công viên hồ Ba Mẫu, các cơ quan chức năng Thành phố Hà Nội cần vào cuộc để giải quyết dứt điểm, tránh gây bức xúc trong nhân dân.

Những vi phạm nghiêm trọng vẫn chưa bị xử lý (?)

Liên quan đến dự án cải tạo công viên hồ Ba Mẫu, ngày 10/7/2000, Thanh tra Nhà nước đã có kết luận thanh tra số 19/TTNN về một số nội dung khiếu tố của công dân phường Trung Phụng và Phương Liên, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội với dự án cải tạo hồ Ba Mẫu. Thanh tra Nhà nước đã chỉ ra nhiều sai phạm tại dự án, cụ thể: Mục tiêu ban đầu là cải tạo để phục vụ công cộng và dân sinh, nhưng từng bước về sau đã chuyển dần sang thương mại đất đai khu vực như thu hẹp diện tích lòng hồ, khu di dân để mở rộng mặt bằng cho xây nhà ở để bán, biệt thự cho thuê.

Nhiệm vụ hàng đầu khi triển khai dự án là việc GPMB di dân tại chỗ và ổn định cuộc sống cho các hộ dân nằm trong chỉ giới quy hoạch của dự án nhưng gần 10 năm qua các cấp chính quyền đã không thực hiện được.

Khi phát sinh đơn thư khiếu tố của nhân dân, UBND thành phố đã thiếu quan tâm xem xét giải quyết kịp thời. Đến khi giao cho các cơ quan chức năng xem xét lại cũng không chỉ đạo xem xét hết nội dung khiếu tố không thấy hết được các vi phạm và khuyết điểm trong tổ chức thực hiện của các cấp các ngành liên quan về quy hoạch và giao cấp đất, GPMB và tổ chức quản lý, thi công dự án. Hậu quả dẫn đến tình trạng khiếu tố kéo dài, đông người làm cho tình hình phức tạp.

Ngoài ra, công tác tổ chức thực hiện dự án và quản lý tài chính có nhiều sai phạm. Các mục tiêu chính của dự án cũng chưa thực hiện được như chưa phân định được ranh giới rõ ràng giữa khu dân cư; cải tạo hồ Ba mẫu thành hồ điều hòa nhằm khắc phục tình trạng thường xuyên úng ngập nhưng đến nay tình trạng úng ngập của khu vực trong mùa mưa vẫn chưa được khắc phục;….

Thanh tra Nhà nước cho rằng những sai phạm trong việc quy hoạch, giao cấp đất và quá trình quản lý thi công dự án cải tạo hồ Ba Mẫu là nghiêm trọng. Để xử lý nghiêm minh đối với hành vi và các đối tượng vi phạm nghiêm trong như đã nêu trên cần truy cứu trách nhiệm hình sự.

Kết luận của Thanh tra Nhà nước là vậy nhưng từ thời điểm đó đến nay, những hành vi và các đối tượng vi phạm nghiêm trọng tại dự án này vẫn chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Nguyễn Tuấn